نقد و بررسي كتاب مدير مدرسه

از مهمترين نكاتي كه يك دانش آموز انجمني بايد در اين بررسي كتاب ياد بگيرد تغيير نكردن شخصيت يك انجمني در مواجهه با مشكلات و قرار گرفتن در شرايط مختلف است. همانطور كه در داستان مشاهده مي شود. مدير مدرسه با قرار گرفتن در مشكلات شكست مي خورد و خصوصيات او تغيير مي كند.
اگر بخواهيم به بررسي كتاب بپردازيم در صحنه‌هاي آغاز  توصيف  داستان   (مدير مدرسه)  به توصيف  كلاسها  و و مدرسه پرداخته مي شود ، كه خواننده را دچار نوعي خستگي مي كند. اما در خيلي از قسمت هاي ديگر، تصور درستي راجع به صحنه‌ها، وقايع و آدمها پيدا مي‌كنيم.  از خصوصيت اين داستان صريح ‌نويسي و ساده نويسي موضوع ها است. زاويه ديد داستان اول شخص است كه   اين  زاويه ديد براي نوشتن داستان هاي بلند  رايج و خوب است ؛ .همچنين مي توان گفت این کتاب به اوضاع سیاسی کشور(زمان حکومت پهلوی) هم  پرداخته است و داستان به شكلي نوشته شده كه ما را با شرايط آن زمان آشنا مي كند.
جلال آل احمد مي‌خواهد وقايع يك جامعه را از منظر مديري مطرح كند؛ و داستان از جايي آغاز مي‌شود كه اين شخص تصميم مي‌گيرد كه مدير مدرسه شود. هدف اين مدير، خدمت كردن نيست. او از معلمي خسته شده است و دوست دارد مديريت يك مدرسه را به دست بگيرد،ولي خود را به عنوان يك مصلح تلقي مي كند.
از اتفاقاتي  كه در اين داستان  به تصوير كشيده شده رشوه‌خواري است . مي بينيم كه خود مدير براي رسيدن به اين مقام به مسئولين رشوه مي دهد؛ يا شاهديم كه تعدادي از اين بچه‌ها به دليل اينكه كفش ندارند، در هواي باراني از كلاس بيرون نمي‌آيند كه بازي بكنند، آن وقت اولياي مدرسه مي‌روند و ليست مي‌دهند كه به دانش آموزان كفش و لباس بدهيد؛ در اين حال ناظم مدرسه از اين آدمهاي فقير پول مي‌گيرد. شرايط چگونه است كه هر كسي درهر مقامي در حال رشوه‌گيري است.
همچنين به شرايط معلمان مي پردازد. كه وضع مالي‌ آنها بسيار بد بوده است كه آن فراش به اينها قرض مي‌دهد، يا زماني كه ناظم تصميم مي‌گيرد انجمن خانه و مدرسه راه بيندازد،  آدمهاي پولدار را انتخاب مي‌كند..
وقتي كه مي‌خواهد تسلط آمريكاييها را در جامعه بگويد، ما را كاملا‌ً با آن فضايي كه آمريكاييها در آن هستند، آشنا مي‌كند. راجع به معلمي كه با آمريكايي تصادف كرد، مي‌نويسد .

يعني شرايط، يك شرايط نامناسب اجتماعي است كه غير مستقيم براي ما توضيح داده مي‌شود. فضاي سياسي حاكم به گونه‌اي است كه افراد نمي‌توانند حرفشان را بزنند و شرايط محيطي به گونه‌اي براي ما ترسيم مي‌شود كه احساس مي‌كنيم در اين شرايط خيلي امكان كار اصلاحي وجود ندارد .